Nazar boncuğu

Blog 58, Nazar boncuğu

نظر (nazar) komt uit het Arabisch en betekent “blik”. Boncuğu komt uit het Turks en betekent amulet. Het amulet wordt ook wel “het oog van Fatima” genoemd, naar de dochter van Mohammed. Het amulet komt in een groot deel van het Midden-Oosten voor en biedt bescherming tegen het boze oog. Het blauwe oog is het tegengif tegen de blik van mensen met helder blauwe ogen, die het symbool zijn van onheil. 

Een fetisj is een voorwerp waaraan bovennatuurlijke krachten worden toegedicht. Voorbeelden te over, om er een paar te noemen:

• Het anker (amulet, tatoeage) is een teken van hoop
• De Christoffel (amulet) ter bescherming van de reiziger
• Eikeltjes (in het raamkozijn) tegen blikseminslag
• De Fallus (amulet) ter bescherming van de geslachtsdelen en voor meer plezier bij de seks
• Gekruiste vingers tegen de duivel die je grijpt als je liegt
• Het hoefijzer (boven de deur) ter bescherming en geluk
• Klavertje vier als brenger van geluk
• Het konijnenpootje (amulet) als brenger van geluk
• De halve maan (amulet) voor het baren van gezonde kinderen
• De wenkende kat (in een auto) ter bescherming
• De middelvinger als gebaar van minachting en woede
• De scarabee (amulet) als beschermer van het hart
• De spin (amulet) als brenger van voorspoed
• Een tand (amulet) ter bevordering van de lichamelijke kracht
• Het Yin Yang teken (amulet) voor innerlijk evenwicht en groei

Amuletten (ook wel talisman genoemd) zijn dus een voorbeeld van een fetisj, zoals de Nazar boncuğu.  Die heeft te maken met een lang bestaand vooroordeel tegen mensen met felle blauwe ogen. Veel monsters hebben dit kenmerk, reuzen, heksen en over dieren met fel blauwe ogen gaan de gekste verhalen (zo zouden bijna alle witte katten met blauwe ogen doof zijn).
"Maar", zeg je wellicht, "een blonde vrouw met blauwe ogen is toch heel mooi?" Weet dan voortaan dat de intense blik van haar blauwe ogen groot onheil brengt. Gelukkig biedt de nazar boncuğu dan bescherming. 

Je ziet ze in Turkije overal: aan de deuren, in de tegels voor de winkels, aan sleutelbossen, aan de binnenspiegels van de auto's, als motief van theeglazen, zelfs als logo van een vliegmaatschappij (Fly Air). Het amulet mag je volgens velen niet voor jezelf kopen, dan werkt het niet. Het is dus een mooi gebaar van iemand als hij jou een nazar boncuğu cadeau doet: hij wil je beschermen tegen onheil.

De nazar is vaak gemaakt van gekleurd glas, maar in tegenstelling tot een spiegel is het een goed teken als een nazar per ongeluk kapot gaat. Het betekent dat het oog zijn helende werk heeft gedaan en jou beschermd heeft tegen “het boze” (Een blauwtje lopen bij een blonde vrouw is in dit verband niet zo erg dus, maar dat terzijde).